گروه باستانشناسی- معرفی

 

گروه باستانشناسی

در سال 1314 ، يك سال پس از تأسيس دانشگاه تهران ، رشته باستان شناسي به عنوان يكي از نخستين گروه هاي آموزشي در دانشكده ادبيات و علوم انساني داير گرديد. بدين ترتيب آموزش علمي باستان شناسي در ايران و در دل دانشگاه مادر آغاز و زمينه ساماندهي پژوهش هاي باستان شناختي و اداره عملي آن در سطح كشور بوسيله فارغ التحصيلان ايراني رشته باستان شناسي دانشگاه تهران فراهم آمد. در سال 1338 به همّت آقاي دكتر عزت الله نگهبان، مدير وقت گروه باستان شناسي، مؤسسه باستان شناسي دانشگاه تهران با هدف ارتقاي فعاليت هاي تخصصي پژوهشي و آموزشي باستان شناسي پايه گذاري شد. دكتر نگهبان از سال 1348 ، كاروانسراي صفوي محمد آباد خره قزوين را ، پس از مرمت هاي لازم ، به عنوان پايگاه پژوهش هاي ميداني و كاوش هاي گروه و مؤسسه باستان شناسي در دشت قزوين برگزيد. مرحوم دكتر محمود افشار كه از سال هاي 1337 تا 1341 بخش اعظم دارائي خود را وقف كرده بود ، در سال 1352 به ملاحظه وحدت منظوري كه ميان فعاليت هاي دانشگاه تهران و نيات خود ديد قسمتي از رقبات موقوفات را به مؤسسه باستان شناسي دانشگاه سپرد زيرا پژوهش در مسائل تاريخي ايران يكي از منظورهاي واقف بود

  این در حاليست كه يك سال پيش از آن مرحوم محسن مقدم و همسرش خانم سلما مقدم منزل خود و مجموعه آثار فرهنگي را كه در آن گرد آورده بودند به عنوان واحدي پژوهشي و آموزشي به طور خاص بر دانشجويان دانشكده هنرهاي زيبا و مؤسسه باستان شناسي دانشگاه تهران ، و به طور عام ، بر ساير پژوهشگران وقف كردند. بدين ترتيب ساختماني كه امروزه در مجموعه باغ نگارستان به «موزه مقدم» معروف است بر دانشگاه تهران وقف شده است .

 در حال حاضر گروه باستان شناسي پس از گذشت هفت دهه همچنان اين كانون جوشش و ترويج انگيزه جستجوگري و نوآوري و خلاقيت و پژوهشگري را استوار برپا داشته و به تربيت نيروي انساني متخصص كارآمد ادامه مي دهد. اين خود در پي سنت ديرين سرزميني است كه قرن ها در توسعه علمي سهيم بوده و مراكز آموزشي آن به عنوان پايگاه هاي علمي تأثير بسزايي در ترويج و اشاعه دانش در سطح ايران و فراسوي مرزهاي آن داشته است. اين گروه اكنون در سه مقطع كارشناسي، كارشناسي ارشد و دكتراي تخصصي به فعاليت هاي آموزشي و پژوهشي مي پردازد و هيئت علمي  14 نفره این گروه شامل 2 استاد، 4 دانشيار و 8  استاديار است

 معرفی رشته :

باستان شناسي مهم ترين وسيله شناخت گذشته ، از هزاره هاي دور تا امروز ، به عنوان يكي از ساختارهاي بنيادين هويت فرهنگي بشمار مي آيد. اين شناخت، درك جامعه امروز را ممكن ساخته به طراحي آينده اي درست مي انجامد. از اين ديدگاه باستان شناسي جايگاه علمي ـ نظري و كاربردي ممتازي دارد. باستان شناســـــي با رهيافتي علمي و ميان رشته اي بر پايه آثار مدفون در دل خاك و آب و چه آثار مشهود ـ به بازسازي رفتار فرهنگي از دوران پيش از تاريخ تا به امروز مي پردازد. در اين راستا يك اثر و يا يك پديده و موضوع نه به تنهايي ولي در ارتباط با آثار و پديده هاي ديگر معني پيدا مي كند و در قالب يك مجـموعه براي بازسازي پديده هاي ناشي از رفتار فرهنگي بار مطالعاتي به خود مي گيرد. بازسازي فرهنگ مادي به درك فن آوري و سير تحول آن در زمينه هاي متعدد و مختلف زندگي انسان مثل كشاورزي، صنعت، آبياري و آبرساني، شكار، دامپروري، تغذيه، ارتباطات، مهاجرت، حمل و نقل، تجارت، معماري و عمران و موارد بسيار ديگر منجر مي شود و در نهايت به بازسازي روند اقتصادي ، سياسي، اجتماعي، مذهبي، فرهنگي و غيره مي انجامد. 

 بدين ترتيب گستره حوزه پژوهش هاي باستان شناختي، اين رشته پويا ، درواقع به همان گستردگي ابعاد مادي و معنوي زندگي انساني است، در تمام جهان و از آغاز زندگي او تا به امروز. باستان شناسي به عنوان دانشي نوين، از يك قرن و نيم پيش تحولي بس چشمگير داشته و همگام با پيشرفت سريع علوم ديگر بخصوص علوم پايه و علوم تجربي و طبيعي هر روز به چشم اندازهاي جديد دست مي يابد. وسعت سرزمين ايران، قدمت فرهنگي و تمدني چند هزار ساله آن و در نتيجه تعدد و تنوع فرهنگ ها و محوطه هاو آثار فرهنگي اين سرزمين ايجاب مي كند كه باستان شناسي ايران از توان بالقوه بسيار بالايي برخوردار باشد. گروه باستان شناسي دانشگاه تهران با وقوف بر اين مسأله تمامي توان خود را به كار گرفته است تا همگام با تحولات عظيم و شگرف و پرشتاب در اين رشته، و با توجه خاص به توسعه كيفي آن، تحولي بنيادي پديد آورده و در راستاي پيشرفت متوازن همه علوم و بخصوص علوم انساني كه بي ترديد تعادل فرهنگي جامعه بدان بستگي دارد گام بردارد