Skip to Content

 

سابقه گروه فرهنگ و زبانهای باستانی در دانشگاه تهران به سال 1343 هجری شمسی میرسد. در آن زمان، دو گروه زباشناسی همگانی و زبانهای باستانی ایران یک گروه واحد بودند. مؤسس گروه دکتر محمد مقدم است. از سال 1370 هجری شمسی این دو گروه از هم جدا شده اند. گروه فرهنگ و زبان های باستانی ایران اکنون متشکل از 5 عضو (2 استاد و 3 استادیار) است و به روال گذشته در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشجو میپذیرد.

 فعالیت های علمی گروه:
 عمده فعالیت های گروه بر آموزش و تربیت دانشجویان در زبان های ایرانی میانه و باستان متمرکز است. مهمترینِ این زبان ها در گروه زبان فارسی میانه و پهلوی است که تدریس آن چند دهه سابقه دارد و استادان بزرگی مانند صادق کیا، یحیی ماهیار نوابی، احمد تفضلی و ژاله آموزگار، به واسطة بیش از نیم قرن آموزش و پژوهش در آن میراث قابل توجهی به جا گذاشته اند. متون فارسی میانه و پهلوی اشکانی مانوی نیز، که بخش قابل توجهی از درس ها را شامل می شود، در ذیل همین موضوع قرار می گیرند. در کنار این باید از دیگر زبان  ایرانی میانه، یعنی سغدی، یاد کرد  که به واسطه مساعی استاد بدرالزمان قریب پایه محکمی پیدا کرده و استادان جوانتر هم می کوشند که آن راه را ادامه دهند. دیگر زبان های ایرانی، مانند ختنی و بلخی، در گروه تا حدی نوپا هستند، ولی در برنامه های جدید درسی گنجانده شده اند. گروه همچنین امیدوار است که با تربیت یا جذب متخصصان جدید در زبان هایی مانند خوارزمی و آرامی دامنه دروس خود را توسعه دهد.
     علاوه بر این زبان ها، زبان های ایرانی باستان، یعنی اوستایی و فارسی باستان، نیز از گذشته جزء درس های اصلی بوده اند و زبان سنسکریت هم، به عنوان کمک مهمی در یادگیری زبان های ایرانی باستان، معمولاً در دوره دکتری و گاهی در دوره کارشناسی ارشد تدریس می شود.
 
 مطالعه دین های ایران پیش از اسلام، مخصوصاً دین های زردشتی و مانوی، بخصوص به واسطه «فیلولوژی» و آموختن شیوه های فهم و تفسیر متون اوستایی و پهلوی، دیگر فعالیت گروه است، و چون به واسطة پیوندهای فرهنگی، از مطالعه در ادیان هندی (مخصوصاً ویدایی) و ادیان دوره یونانی مآبی (مخصوصاً گنوسی) نیز در فهم ادیان ایرانی بسیار راهگشاست، پایان نامه ها و رساله های گروه این موضوعات را هم شامل می شود.
 
 مباحث مربوط به تاریخ زبان فارسی و دستور تاریخی زبان فارسی و شناخت و بررسی گویش های ایرانی از دیگر مباحث مورد مطالعه در گروه و پایان نامه ها و رساله های دانشجویان است که در عین حال پیوند دهنده رشته زبان های باستانی ایران با رشته های زبان و ادبیات فارسی و زبانشناسی است. موضوعاتی مانند واجشناسی تاریخی زبان فارسی و تحولات صرفی و نحوی و واژگانی زبان فارسی در طول ادوار مختلف آن در ذیل این بخش از مطالعات گروه قرار می گیرد.
 
 دانش آموختگان این رشته در مراکز آموزشی و پژوهشی به تدریس زبان های ایرانی میانه و ایرانی باستان یا پژوهش در زمینه مذاهب و فلسفه ایرانی می پردازند. خواندن و تجزیه و تحلیل کتیبه ها و اسناد نویافته از کارهای متعلق به دانش آموختگان این گروه آموزشی است و این زمینه فعالیت  آنها در مراکز پژوهشی، مانند سازمان میراث فرهنگی، فراهم می کند.
 

 

 

 

 

دروس مقطع کارشناسی ارشد

دروس پیش نیاز :

 ارزش همه دروس 2 واحد است.

 

 


زبان فارسی میانه

زبان اوستایی

زبان فارسی باستان

فرهنگ ایران باستان

 مقدمات زبانشناسی

روش تحقیق

 

دروس اختیاری :

ارزش همه دروس 2 واحد است.

 


پهلوی اشکانی کتیبه ای

اساطیر ایران

زبان سغدی

زبان سنسکریت 2

 

دروس اصلی : 24 واحد

ارزش همه دروس 2 واحد است.

 


اوستا 1: و ندیداد

اوستا 2:  یشتها 1

اوستا 3:  یشتها 2

نوشته های فارسی باستان

فارسی میانه کتیبه ای

فارسی میانه 1: اندرزنامه

فارسی میانه 2: متون غیر دینی

فارسی میانه 3: متون دینی

فارسی میانه ترفانی 1

فارسی میانه ترفانی 2

پهلوی اشکانی ترفانی

زبان سنسکریت 1

 

 

پایان نامه : 4 واحد

 

 

دروس مقطع دکترا

دروس  جبرانی :

ارزش همه دروس 2 واحد است .

 


اوستا 1: یسن

زبان سغدی

فارسی میانه 1: پازند

سنسکریت 1

 

 اگر دانشجویی درس زبان سغدی یا زبان سنسکریت 1 رادر دوره کارشناسی ارشد گذرانده باشد ؛ از گذراندن این دو درس معاف است.

 

دروس اختیاری :

ارزش همه دروس 2 واحد است.

 


ادیان ایران باستان

زبان سکایی (ختنی)

سغدی 3: متون مسیحی

 سنسکریت 3: ریگ‌ودا

کتیبه‌های فارسی میانه

 

 دانشجویان موظفند دو درس از دروس اختیاری را با توجه به موضوع پایان نامه انتخاب کنند و بگذرانند.

 

دروس اصلی :

 ارزش همه دروس 2 واحد است .

 


اوستا 2: یسن هفت‌ها

 سنسکریت 2

 فارسی میانه 2: زند

اوستا 3: گاهان 

 سغدی 1: متون مانوی

فارسی میانه 3: دینکرد

سغدی 2: متون بودایی

 

پایان نامه : 24 واحد

 

 مدیر گروه : آقای دکتر احمد قائم مقامی

 

اعضای هیات علمی گروه فرهنگ و زبانهای باستانی

رتبه علمی

حسن رضایی باغ بیدی

استاد

محمود جعفری دهقی

استاد

علی شهیدی

استادیار

احمد قائم مقامی استادیار

آژیده مقدم

استادیار

 

 

 

 

تلفن :  66950930

پست الکترونیکی :   acl.lit_ad@ut.ac.ir

کلیه حقوق این سایت متعلق به دانشگاه تهران است.